Kvifor held alle kjeft?
KOMMENTAR: Det gjeld visst å halde kjeft. Men det treng vel ikkje vere slik? Spør vår nye spaltist Jan Per Styve etter nok ei stille tur på bussen
Det var endå ein regndag i Bergen. Nett ein slik dag som gjer at ein kjenner at alt er som vanleg – trygt og godt på eit vis. Eg stod og venta på bussen, heilt aleine i busskuret.
Så kom det ei dame med ein stor koffert på slep. Ho skulle med bussen ho og. Eg kjende ho ikkje. Men ho såg glad ut, så utan eigentleg å tenkje meg om sa eg:
– Du skal visst langt av garde du?
Det er nett ikkje slik eg gjer til vanleg, å utan vidare snakke til folk eg ikkje kjenner. Dei fleste av oss gjer ikkje det. Nesten ingen gjer det.
Men ho smilte til meg, og svara at ho skulle på kanalferie i Europa, frå Basel til Amsterdam. Så fekk vi oss ein god prat om reising, om å få seg kjærast i godt vaksen alder, og om den tida det ikkje var hjul på koffertane.
Bussen kom alt for fort, så vi måtte avslutte. Ho venta på ei anna rute. Då eg sette meg, kjende eg at praten hadde gjort godt – eit lite lyspunkt i haustregnet. Og eg er sikker på at ho kjende på det same.
Men i bussen gjekk ikkje praten akkurat livleg. Den var nesten full, men ingen sa noko. Alle sat berre tause – såg på mobilen eller tomt ut i lufta. Det var nesten litt skummelt – at det kunne vere så stille med så mange folk samla. Eg fall inn i same modus, og vart heilt stille.
Eg vågde ikkje ta mot til meg og seie hei til mannen i setet ved sidan av meg – spørje kor han skulle. Eller kanskje endå dristigare – spørje korleis han hadde det?
Jan Per Styve
76 år. Enkemann med to vaksne gutar. Fødd i tekstilbygda Dale, bur no i Bergen saman med hunden Pablo i eit hus frå 1798. Utdanna statsvitar. Yrkesbakgrunn: Leiarstillingar i offentleg forvaltning og forsking.
Kanskje eg heller burde starta med å fortelje kor eg skulle, og korleis eg hadde det. Men det ville blitt så frykteleg dumt viss han berre såg på meg utan å seie noko som helst.
Vi må visst ha ein god grunn for å starte praten med eit ukjend menneske. Det kan vere nok at vi dultar bort i kvarandre, eller at den eine må flytte ein handlepose for å gi plass i det ledige setet på bussen. Då er det lettare å begynne ein samtale.
Men – vi gjer det no visst nesten aldri. Vi pakkar oss inn i ei boble av tausheit, utan å vite kva vi går glipp av. For det er kjekt å prate med nokon, også med framande. Vi er skapt til å vere sosiale vesen.
Enkelte skvett litt til om ho i nabosetet inviterer til ein prat. Er dei redde for å måtte lytte, eller for å måtte svare? Vi er jo endeleg flinke nok til tomprat om ver og vind når vi blir plassert saman med familiens kjedelegaste onkel i juleselskapet.
Her i Bergen snakkar vi forresten mest om veret når det er fint. Eg kan kome inn på bussen på dagar der det auser ned frå himmelen og vinden bles på tvers – men nesten ingen pratar om det. Heller ikkje dei som kjenner kvarandre og sit og snakkar saman.
Eg har kome på jobb våt som ei kråke, og møtt andre kråker i heisen – men ingen snakka om veret. Slik er det her. Men skin sola, då går praten om veret.
Ein tidlegare nabo eg hadde ville ikkje snakke med meg – sjølv ikkje når vi dreiv med hagearbeid tett inntil kvarandre på kvar si side av gjerdet.
Ein dag eg prøvde meg, kveste han tilbake at om det var noko eg ville, så ville han ha det skriftleg. Han hadde ikkje mange vener, denne karen. Kanskje han berre hadde brevvener, sidan han ville ha alt skriftleg?
Vi lyt visst opp i høgda for å opne oss. På fjellet seier vi hei til dei vi passerer på stien. Men her i Bergen er det ein uskriven regel om at det gjer vi først når vi er høgare oppe enn Fløyen.
Det har ikkje alle turistane fått med seg. Mange av dei seier hei straks det ikkje lenger er asfalt under skoa. Kjekt det, tenkjer eg – og svarar alltid hei tilbake. Men dei skulle berre visst kor tause vi er på bussen.
